ANCOVA (kovaryans analizi) ne zaman kullanılır?
Grupları karşılaştırırken sonucu etkileyen sürekli bir değişkeni (ön test puanı, yaş, süre) istatistiksel olarak kontrol eder ve düzeltilmiş ortalamaları verir. Kullanılabilmesi için regresyon eğimlerinin gruplar arasında homojen olması gerekir; bu ön kontrol ayrı bir modelle yapılır.
Bu test hangi soruyu cevaplar?
- 1Ön test puanları eşitlendiğinde gruplar arasında fark kalıyor mu?
- 2Yaş kontrol edildiğinde tedavi grupları farklılaşıyor mu?
- 3Kovaryat düzeltmesi sonrası grup ortalamaları nedir?
Veri yapısı
Bu analiz hangi veriyi ister?
Değişken gereksinimleri
- Sürekli ölçekli bir bağımlı değişken.
- Kategorik bir grup değişkeni.
- En az bir sürekli kovaryat (ön test, yaş, süre).
Analiz çıktısında ne var?
- Kovaryat düzeltmeli grup etkisi (F, p, kısmi eta kare)
- Kovaryatın kendi etkisi ve regresyon katsayısı
- Grup başına düzeltilmiş (kestirilen marjinal) ortalamalar ve standart hataları
- Regresyon eğimlerinin homojenliği ön kontrolünün sonucu
Varsayımlar
Test hangi koşulları ister?
Platform bu varsayımları analizle birlikte kontrol eder; ihlal durumunda sonucu gizlemez, ne yapılabileceğini gösterir.
Regresyon eğimlerinin homojenliği
Kovaryat ile bağımlı değişken arasındaki ilişki her grupta benzer olmalıdır. Platform bunu grup × kovaryat etkileşimini içeren ayrı bir modelle önden sınar; ihlal varsa düzeltilmiş ortalamalar tek bir eğimle anlatılamaz.
Kovaryatın bağımsızlığı
Kovaryat müdahaleden etkilenmemiş olmalıdır; müdahale sonrası ölçülen bir değişkeni kontrol etmek, ölçmek istediğiniz etkinin bir kısmını da siler.
Normallik ve varyans homojenliği
Artıklar normal dağılmalı, grup varyansları benzer olmalıdır.
Örneklem planlama
Bu analiz için kaç katılımcı gerekiyor?
Beklediğiniz etki büyüklüğünü ve hedeflediğiniz gücü girin; ANCOVA (Kovaryans Analizi) tasarımı için gereken örneklem büyüklüğünü hesaplayalım. Hesaplayıcı bu testin ailesi seçili açılır.
Hesap, analizlerin arkasındaki istatistik motorunda yapılır: aynı noncentral t, F ve χ² dağılımları.
APA raporlama
Sonuç rapora nasıl yazılır?
Aşağıdaki cümle, platformun bu analiz için ürettiği APA şablonunun örnek sayılarla doldurulmuş hâlidir. Gerçek raporda her sayı analiz çıktısından gelir.
ANCOVA, ön test puanı kontrol edildiğinde grup etkisini F(2, 116) = 6.71, p = .002, partial eta squared = 0.104 olarak vermiştir; düzeltilmiş ortalamalar kovaryatın ortalamasında kestirilmiştir.
Sık yapılan hatalar
Bu analizde en çok nerede yanlış yapılıyor?
Eğim homojenliği ihlal edilmişken düzeltilmiş ortalamaları tek bir sayı gibi raporlamak.
Müdahaleden etkilenen bir değişkeni kovaryat olarak kullanmak.
Rastgele atama yokken ANCOVA'nın grup farkını 'nedensel' hâle getirdiğini varsaymak.
Alternatifler
Varsayım karşılanmıyorsa hangi test kullanılır?
Platformun varsayım paneli aynı önerileri analiz sonrası da gösterir; alternatife geçmek yeni bir analiz çalıştırmaz, sihirbazı önseçili açar.
Aynı soruyu soran diğer testler