Meta-analiz ne zaman yapılır ve çalışmalar nasıl birleştirilir?
Aynı soruyu araştıran çalışmaların sonuçlarını tek bir ortak etki büyüklüğünde birleştirir; her satır bir çalışmadır, bir katılımcı değil. Etki büyüklüğü dört girdi biçiminden birinden türetilir (etki + varyans, iki grubun ortalama–SS–n'si, olay sayıları, korelasyon + n) ve biçim tahmin edilmez, seçilerek bildirilir. Çalışmalar arası farklılık τ², I² ve tahmin aralığıyla; yayın yanlılığı Egger testi ve huni grafiğiyle raporlanır.
Bu test hangi soruyu cevaplar?
- 1Aynı soruyu araştıran çalışmaların ortak sonucu nedir?
- 2Çalışmalar arasındaki farklılık rastlantıyla açıklanabilir mi?
- 3Bulgular yayın yanlılığından etkilenmiş olabilir mi?
Veri yapısı
Bu analiz hangi veriyi ister?
Değişken gereksinimleri
- Her satırın bir çalışma olduğu bir veri seti; katılımcı satırları değil.
- Girdi biçimi seçilerek bildirilir, sütunlardan tahmin edilmez: aynı sütunlar iki farklı biçim olabilir ve yanlış çözülen bir tahmin hata vermeden başka bir etki büyüklüğü üretirdi.
- Seçilen biçimin istediği sütunlar: etki + varyans (ya da standart hata); iki grubun ortalama, standart sapma ve n'si; olay sayıları ve grup büyüklükleri; ya da korelasyon + n.
- Birleştirmek için en az iki çalışma.
- Çalışma adı sütunu isteğe bağlıdır; verildiğinde orman grafiğinin satır etiketi olur.
Analiz çıktısında ne var?
- Ortak etki büyüklüğü, standart hatası ve güven aralığı
- Çalışma başına etki, güven aralığı ve göreli ağırlık
- Heterojenlik: Q, serbestlik derecesi, p, I², H² ve τ²
- Rastgele etkiler modelinde tahmin aralığı — yeni bir çalışmanın nereye düşeceği
- Egger testi ve huni sınırlarıyla yayın yanlılığı değerlendirmesi
- Orman ve huni grafikleri
Varsayımlar
Test hangi koşulları ister?
Platform bu varsayımları analizle birlikte kontrol eder; ihlal durumunda sonucu gizlemez, ne yapılabileceğini gösterir.
Dış hesaplama motoru
Çalışmalar arası varyans yinelemeli olarak kestirilir (Paule-Mandel ve REML kendi denklemlerinin kökü), bu yüzden hesap dış istatistik motorunda yapılır; motor bağlı değilse analiz çalışmaz.
Çalışma sayısı
Birleştirmek için en az iki çalışma gerekir. Heterojenlik istatistikleri çok az çalışmada kararsızdır: τ² ve I² birkaç çalışmayla neredeyse bilgi taşımaz.
Bildirilen girdi biçimi
Seçilen biçimin istediği her sütun veri setinde bulunmalı ve sayısal olmalıdır; eksik değer taşıyan çalışma satırları analiz dışında kalır ve raporda sayısıyla bildirilir.
Bildirilen kesinlik
Her çalışmanın varyansı pozitif olmalıdır. Ağırlık varyansın tersinden geldiği için sıfır varyanslı bir çalışma tek başına analizin tamamı hâline gelirdi.
Yayın yanlılığı
Huni asimetrisi birleştirilmiş kümenin bir özelliğidir; çalışmalar birleştirilmeden yargılanamaz. Egger testi sonuçla birlikte raporlanır, ön koşul değildir.
Örneklem planlama
Bu analiz için kaç katılımcı gerekiyor?
Veri toplamaya başlamadan önce hedef gücünüz için gereken katılımcı sayısını hesaplayın. Bu test için hesaplayıcıda doğrudan bir aile bulunmuyor; en yakın tasarımı seçerek planlama yapabilirsiniz.
Hesap, analizlerin arkasındaki istatistik motorunda yapılır: aynı noncentral t, F ve χ² dağılımları.
APA raporlama
Sonuç rapora nasıl yazılır?
Aşağıdaki cümle, platformun bu analiz için ürettiği APA şablonunun örnek sayılarla doldurulmuş hâlidir. Gerçek raporda her sayı analiz çıktısından gelir.
14 çalışmayı birleştiren meta-analiz (rastgele etkiler, DerSimonian-Laird) ortak etkiyi 0.42, %95 GA [0.28, 0.56], p < .001 olarak vermiştir. Heterojenlik Q(13) = 31.87, p = .003, I² = %59.2, τ² = 0.031 bulunmuştur.
Sık yapılan hatalar
Bu analizde en çok nerede yanlış yapılıyor?
Katılımcı satırlarından oluşan bir veri setini meta-analize vermek; bu ailede birim katılımcı değil çalışmadır.
Heterojenlik yüksekken sabit etki modelini raporlamak: sabit etki bütün çalışmaların tek bir gerçek etkiyi ölçtüğünü varsayar.
I²'yi çalışmalar arası farkın miktarı sanmak. I² bir oran verir (toplam değişkenliğin ne kadarı gerçek fark), farkın büyüklüğünü τ² ve tahmin aralığı verir.
Üç-beş çalışmayla yapılan Egger testini yayın yanlılığı kanıtı gibi okumak; test bu güçte iken asimetriyi de simetriyi de gösteremez.
Farklı ölçeklerdeki etki büyüklüklerini (Hedges' g, log odds oranı, Fisher z) tek bir analizde karıştırmak.
Alternatifler
Varsayım karşılanmıyorsa hangi test kullanılır?
Platformun varsayım paneli aynı önerileri analiz sonrası da gösterir; alternatife geçmek yeni bir analiz çalıştırmaz, sihirbazı önseçili açar.
Karma Etkiler Modeli (Çok Düzeyli)
Bütün çalışmaların ham katılımcı verisi elinizdeyse: özetleri birleştirmek yerine çalışmayı düzey alan tek bir çok düzeyli model kurulur.
Rehberi okuTanımlayıcı İstatistikler
Çalışma sayısı ya da bildirilen bilgi birleştirmeye yetmiyorsa, sonuçlar birleştirilmeden özetlenir.
Rehberi oku