Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ne zaman kullanılır?
Önceden tanımlanmış bir faktör yapısının veriyle doğrulanıp doğrulanmadığını uyum indeksleriyle (χ², CFI, TLI, RMSEA, SRMR) sınar. Ölçek uyarlama çalışmalarında açımlayıcı faktör analizinden sonraki adımdır ve ayrı bir örneklem ister.
Bu test hangi soruyu cevaplar?
- 1Uyarladığım ölçeğin özgün faktör yapısı bu örneklemde doğrulanıyor mu?
- 2Model veriyle ne kadar uyumlu?
- 3İlişkilendirilmesi gereken hata terimleri var mı?
Veri yapısı
Bu analiz hangi veriyi ister?
Değişken gereksinimleri
- Kuramsal olarak tanımlanmış faktör-madde eşlemesi.
- Faktör başına en az üç madde (modelin tanımlanabilmesi için).
- Yeterli örneklem; yaygın ölçüt 200+ katılımcıdır.
Analiz çıktısında ne var?
- χ², serbestlik derecesi ve p değeri
- CFI, TLI, RMSEA (güven aralığıyla), SRMR, AIC ve BIC
- Standartlaştırılmış faktör yükleri ve hata varyansları
- Sörbom skor testine dayalı modifikasyon indeksleri
Varsayımlar
Test hangi koşulları ister?
Platform bu varsayımları analizle birlikte kontrol eder; ihlal durumunda sonucu gizlemez, ne yapılabileceğini gösterir.
Modelin önceden tanımlı olması
Hangi maddenin hangi faktöre yükleneceği veriye bakılmadan belirlenmelidir; aksi hâlde yapılan şey açımlayıcı analizdir.
Ayrı örneklem
Açımlayıcı analizin yapıldığı örneklemde doğrulama, modeli kendi verisine göre seçilmiş olmasından dolayı iyimser gösterir.
Çok değişkenli normallik
Maksimum olabilirlik kestirimi çok değişkenli normallik varsayar; belirgin sapmalarda sağlam standart hatalar tercih edilmelidir.
Örneklem planlama
Bu analiz için kaç katılımcı gerekiyor?
Veri toplamaya başlamadan önce hedef gücünüz için gereken katılımcı sayısını hesaplayın. Bu test için hesaplayıcıda doğrudan bir aile bulunmuyor; en yakın tasarımı seçerek planlama yapabilirsiniz.
Hesap, analizlerin arkasındaki istatistik motorunda yapılır: aynı noncentral t, F ve χ² dağılımları.
APA raporlama
Sonuç rapora nasıl yazılır?
Aşağıdaki cümle, platformun bu analiz için ürettiği APA şablonunun örnek sayılarla doldurulmuş hâlidir. Gerçek raporda her sayı analiz çıktısından gelir.
Doğrulayıcı faktör analizi üç faktörlü modeli kabul edilebilir uyumla desteklemiştir, χ²(87) = 142.31, p < .001, χ²/sd = 1.64, CFI = .961, TLI = .953, RMSEA = .052 [90% GA .038, .066], SRMR = .045.
Sık yapılan hatalar
Bu analizde en çok nerede yanlış yapılıyor?
Modifikasyon indekslerini kuramsal gerekçe olmadan sırayla uygulayıp uyumu 'iyileştirmek'.
Yalnızca χ² anlamlı çıktı diye modeli reddetmek; χ² büyük örneklemde neredeyse her zaman anlamlıdır.
Uyum indekslerinin hangi kesme değerlerine göre yorumlandığını belirtmemek.
Alternatifler
Varsayım karşılanmıyorsa hangi test kullanılır?
Platformun varsayım paneli aynı önerileri analiz sonrası da gösterir; alternatife geçmek yeni bir analiz çalıştırmaz, sihirbazı önseçili açar.
Aynı soruyu soran diğer testler