Açımlayıcı faktör analizi (AFA) ne zaman kullanılır?
Madde havuzunun arkasında kaç boyut olduğunu ve hangi maddenin hangi boyuta yüklendiğini kuramsal bir model dayatmadan ortaya çıkarır. Yeni bir ölçek geliştirirken ya da uyarlanan ölçeğin yapısını ilk kez incelerken kullanılır; örneklem uygunluğu KMO ve Bartlett testiyle önden kontrol edilir.
Bu test hangi soruyu cevaplar?
- 1Geliştirdiğim ölçeğin arkasında kaç boyut var?
- 2Hangi madde hangi faktöre yükleniyor?
- 3Madde havuzu beklenen yapıyı gösteriyor mu?
Veri yapısı
Bu analiz hangi veriyi ister?
Değişken gereksinimleri
- Çok sayıda sürekli ya da sıralı madde (en az 3 madde/faktör).
- Yeterli örneklem; yaygın ölçüt madde başına 5-10 katılımcıdır.
- Tam veri veya bildirilmiş eksik değer kodları.
Analiz çıktısında ne var?
- KMO ve Bartlett küresellik testi
- Özdeğerler, açıklanan varyans ve yamaç (scree) grafiği verisi
- Döndürülmüş faktör yükleri matrisi ve ortak varyanslar
- Oblik döndürmede faktörler arası korelasyon matrisi
Varsayımlar
Test hangi koşulları ister?
Platform bu varsayımları analizle birlikte kontrol eder; ihlal durumunda sonucu gizlemez, ne yapılabileceğini gösterir.
Örneklem uygunluğu
KMO değeri .60'ın üzerinde olmalı ve Bartlett küresellik testi anlamlı çıkmalıdır; ikisi de faktörleştirilecek ortak varyansın bulunduğunu gösterir.
Faktör sayısı bir karardır
Paralel analiz, Kaiser ölçütü ve sabit sayı farklı sonuçlar verebilir. Paralel analiz tohumlanmış bir simülasyondur; tohum çıktıya yazılır, yoksa faktör sayısı yeniden üretilemez.
Döndürme seçimi
Faktörlerin ilişkili olması bekleniyorsa oblik (oblimin), bağımsız olması bekleniyorsa dik (varimax) döndürme kullanılır. Seçim kuramsaldır ve raporda belirtilmelidir.
Örneklem planlama
Bu analiz için kaç katılımcı gerekiyor?
Veri toplamaya başlamadan önce hedef gücünüz için gereken katılımcı sayısını hesaplayın. Bu test için hesaplayıcıda doğrudan bir aile bulunmuyor; en yakın tasarımı seçerek planlama yapabilirsiniz.
Hesap, analizlerin arkasındaki istatistik motorunda yapılır: aynı noncentral t, F ve χ² dağılımları.
APA raporlama
Sonuç rapora nasıl yazılır?
Aşağıdaki cümle, platformun bu analiz için ürettiği APA şablonunun örnek sayılarla doldurulmuş hâlidir. Gerçek raporda her sayı analiz çıktısından gelir.
Açımlayıcı faktör analizi öncesinde örneklem uygunluğu doğrulanmıştır (KMO = .89, Bartlett χ²(190) = 2184.36, p < .001). Maksimum olabilirlik çıkarımı ve varimax döndürmesiyle paralel analiz 3 faktör önermiş, bu faktörler toplam varyansın %58.2'sini açıklamıştır.
Sık yapılan hatalar
Bu analizde en çok nerede yanlış yapılıyor?
Faktör sayısını yalnızca özdeğer > 1 kuralıyla belirlemek; bu ölçüt faktör sayısını sistematik olarak abartır.
Döndürme türünü ve çıkarım yöntemini raporda yazmamak.
Aynı örneklemde AFA yapıp hemen ardından DFA ile 'doğrulamak'; doğrulama ayrı bir örneklem ister.
Alternatifler
Varsayım karşılanmıyorsa hangi test kullanılır?
Platformun varsayım paneli aynı önerileri analiz sonrası da gösterir; alternatife geçmek yeni bir analiz çalıştırmaz, sihirbazı önseçili açar.
Aynı soruyu soran diğer testler